پرش به محتوای اصلی

اتصال به مرکز ملی تبادل اطلاعات

شماره تماس های پشتیبانی و رفع خرابی 88386289 - 88386294 - 88386311:

  1. پشتیبانی مرکز داده و پشتیبانی شبکه PGSB (داخلی 1)
  2. پشتیبانی شبکه و سرویس GSB (داخلی 2)
  3. پشتیبانی سرویس PGSB (داخلی 3)

سامانه پشتیبانی از طریق ثبت تیکت

سامانه پشتیبانی

مرکز ملی تبادل اطلاعات

مرکز ملی تبادل اطلاعات (NIX)مطابق با تبصره 2 بند ث ماده ۶۷ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه کشور به منظور تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات، استعلام‌ها و خدمات الکترونیکی بین نهادی ایجاد شده است .ارایه و دریافت خدمات، در مرکز ملی تبادل اطلاعات مبتنی بر «وب سرویس» بوده و دو بستر نرم افزاری تبادل خدمات دولت الکترونیک با نام گذرگاه خدمات دولت (GSB) و گذرگاه عمومی خدمات دولت (PGSB) راه‌اندازی شده است.

معرفی مرکز ملی تبادل اطلاعات

۱- تعاریف

  • مرکز ملی تبادل اطلاعات: مرکزی است که مطابق با تبصره 2 بند ث ماده 67 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه کشور به منظور تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات، استعلامها و خدمات الکترونیکی بین نهادی ایجاد شده است و شامل تمامی گذرگاه‌ها و خوشه ها (جغرافیایی، موضوعی و غیره بر حسب نیاز ) نیز میشود که در این سند به اختصار NIX خوانده میشود.
  • گذرگاه خدمات دولت (GSB): بستر نرم افزاری تبادل اطلاعات بین خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان به منظور انجام استعلام های بین دستگاه‌های اجرایی
  • گذرگاه عمومی خدمات دولت (PGSB): بستر نرم افزاری تبادل اطلاعات بین خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان به منظور ارایه خدمات دستگاه‌های اجرایی به کسب و کارها و عموم مردم از بستر اینترنت
  • نهاد: کلیه دستگاه‌های اجرایی طبق تعریف در ماده یک قانون برنامه پنجساله ششم توسعه کشور و نیز کسب و کارهای بخش خصوصی که به اقتضای نیاز و اخذ مجوز لازم، استفاده کننده از خدمات دستگاه‌های فوق الأشاره هستند..
  • خدمت دهنده: هر نهادی که خدمتی را از طریق مرکز ارائه میدهد.
  • خدمت گیرنده: هر نهادی که خدمتهای ارایه شده توسط خدمت دهنده از طریق مرکز را، دریافت و بهره برداری می نماید.
  • متقاضی: هر نهادی که تقاضای اتصال به مرکز و تبادل خدمت با نهادهای دیگر از آن طریق را دارد.
  • پایگاه اطلاعاتی پایه: کلیه پایگاههای اطلاعاتی شامل مصادیق تعریف شده در بند یک آیین نامه اجرایی احصای کلیه استعلامات و ایجاد نظام استاندارد سازی تبادل اطلاعات بین دستگاهی مصوب شورای عالی فضای مجازی موضوع تبصره یک بند ث ماده 67 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه کشور
  • تأمین کنندگان بستر ارتباطی مورد تایید مرکز: متولیان بسترهای اتصال شبکه تصریح شده در این سند که امکان برقراری اتصال بین نهادها و مرکز را بر بستر شبکه ملی اطلانحوه اتصال نهادها به مرکز ملی تبادل اطلاعات (NIX) و گذرگاه GSBعات دارند. در حال حاضر، بستر های MPLS و نورنتا که توسط شرکت مخابرات ایران ارایه می شود و بستر اینترنت، در مرکز NIX مورد استفاده قرار می گیرد.لازم به ذکر است، اتصال به گذرگاه PGSB از بستر اینترنت امکان پذیر است.

۲- الزامات قانونی مرکز ملی تبادل اطلاعات

  • در آغاز توسعه دولت الکترونیک در کشور، تبادل اطلاعات بین دستگاه‌های اجرایی و دریافت خدمات از پایگاه‌های اطلاعاتی پایه، بصورت مستقیم انجام می‌شد. لیکن با گسترش خدمات دولت الکترونیکی و افزایش دستگاه‌های متقاضی دریافت خدمات، نیاز به ایجاد مرکزی که بتواند خدمات مورد نیاز همه متقاضیان را بصورت استاندارد پوشش دهد، مدنظر قرار گرفت. بر همین اساس ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه کلیه دستگاه‌های اجرایی را مکلف به تبادل و به اشتراک گذاری رایگان اطلاعات نمود و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف به ایجاد زیرساخت مورد نیاز گردید.
  • پس از آن تبصره 2 بند ث ماده 67 قانون برنامه ششم توسعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را موظف نمود تا سال دوم اجرای قانون برنامه، تمام زیرساخت های لازم برای تعامل اطلاعاتی بین دستگاه‌های اجرایی بر بستر شبکه ملی اطلاعات را، صرفا از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات (NIX) و با استانداردهای فنی مصوب وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات فراهم نماید.
  • ضمن اینکه آیین نامه اجرایی احصای کلیه استعلامات و ایجاد نظام استاندارد سازی تبادل اطلاعات بین دستگاهی (مصوب جلسه شماره 54 مورخ 24/9/97 شورای عالی فضای مجازی) بر انجام کلیه تبادل اطلاعات و استعلامات صرفا از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات تاکید نمود.

۳- معماری و خدمات مرکز ملی تبادل اطلاعات

  • ۳.۱ تبادل اطلاعات بین دستگاه‌های اجرایی:
  • با عنایت به تکالیف مقرر در قوانین فوق و با هدف یکپارچه سازی و تسریع در ارایه خدمات، معماری تبادل اطلاعات بین دستگاه‌های اجرایی مبتنی بر «وب سرویس» مصوب شده و اولین بستر نرم افزاری تبادل اطلاعات بین خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان که در مراحل اولیه به صورت پایلوت راه اندازی شده بود، به عنوان گذرگاه خدمات دولت الکترونیک (GSB) در مرکز داده سازمان فناوری اطلاعات ایران، مورد بهره برداری قرار گرفت.
  • از طرف دیگر با افزایش تعداد تراکنش ها در گذرگاه خدمات دولت الکترونیک (GSB) و با توجه به اهمیت حفظ پایداری گذرگاه GSB ضرورت ایجاد گذرگاه خدمات پشتیبان (Mirror) مورد توجه قرار گرفت و در حال حاضر گذرگاه GSB در دو مرکز داده در تهران و بصورت Main و Mirror راه اندازی شده است. کلیه نهادهای ارایه کننده و دریافت کننده خدمت با استفاده از ارتباطات امن و اختصاصی و با انجام تنظیمات شبکه ای مورد نظر مرکز NIX ، مطابق شکل یک به گذرگاه‌های GSB در هر دو مرکز داده متصل می شوند.
  • معماری اولیه مرکز ملی تبادل اطلاعات (گذرگاه GSB)
  • ۳.۲ تامین درخواست های استعلام سامانه‌های اینترنتی
  • گذرگاه GSB تبادل اطلاعات و استعلام‌های بین دستگاهی را عهده دار است، لیکن به منظور پاسخگویی استعلام‌های مورد نیاز سامانه‌های اینترنتی دستگاه‌های اجرایی که به کسب و کارها و یا عموم مردم خدماتی ارایه می‌نمایند، بستر نرم افزاری دیگری با نام گذرگاه عمومی خدمات دولت الکترونیک (Public GSB) از سال 1397 راه اندازی و مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
  • با توجه به راه اندازی گذرگاه GSB و گذرگاه PGSB در مرکز NIX و با هدف رعایت ملاحظات امنیتی، شبکه مستقلی نیز برای هر یک از گذرگاه‌ها ایجاد و در همین راستا شبکه مرکز NIX به دو بخش کاملا مجزا تفکیک شد. شبکه مستقل گذرگاه GSB بصورت امن و اختصاصی و شبکه مستقل گذرگاه PGSB با رعایت ملاحظات و انجام تنظیمات شبکه‌ای به اینترنت متصل می‌شود. شکل دو معماری نهایی مرکز ملی تبادل اطلاعات را در یک مرکز داده سازمان فناوری اطلاعات ایران نشان می‌دهد:
  • معماری نهایی مرکز NIX (گذرگاه GSB و گذرگاه PGSB) در یک مرکز داده

۴- طرح و نحوه اتصال به گذرگاه GSB

  • از آنجاییکه تبادل اطلاعات بین دستگاهی از طریق گذرگاه GSB انجام می‌شود و با توجه به بند 4-5-2 "شبکه های اختصاصی امن و ارتباطات دستگاه‌ها" از سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات مصوب جلسه سی و پنجم مورخ 20/9/95 شورای عالی فضای مجازی و با هدف تامین ملاحظات امنیتی تبادل اطلاعات، توسعه شبکه ای بین دستگاهی، برای اتصال به گذرگاه GSB با استفاده از خدمات تامین کنندگان بسترهای ارتباطی که یکی از الزامات مهم آن، منفصل بودن از اینترنت می‌باشد، در دستور کار قرار گرفت.
  • بر همین اساس، راهکارهای امن و اختصاصی تامین کنندگان بسترهای ارتباطی، مورد بررسی قرار گرفته و بستر شبکه MPLS و یا نورنتای شرکت مخابرات ایران که قابلیت پوشش کشوری برای کلیه دستگاه‌های اجرایی را دارد، برای اتصال به گذرگاه GSB راه اندازی شد. کلیه نهادها پس از برقراری ارتباط MPLS و یا نورنتا و با انجام تنظیمات و ملاحظات شبکه ای مدنظر مرکز NIX می‌توانند نسبت به ارایه و یا دریافت خدمات به گذرگاه GSB اقدام نمایند.
  • علاوه بر آن با توجه به اینکه در حال حاضر، کلیه وزارت خانه‌ها و ستاد دستگاه‌های مرکزی به مرکز ملی تبادل اطلاعات (NIX) متصل می باشند، لذا دستگاه‌های اجرایی استانی و یا شعبه‌های تحت پوشش می‌توانند از طریق شبکه اختصاصی وزارت خانه و دستگاه مرکزی، از خدمات گذرگاه GSB استفاده نمایند.
  • با توجه به اینکه گذرگاه GSB در دو مرکز داده راه اندازی شده، لذا همه نهادهای ارایه کننده و یا دریافت کننده خدمت، بایستی به هر دو گذرگاه Main و Mirror متصل شوند، شکل سه، شبکه مرکز NIX و نحوه اتصال به گذرگاه‌های GSB از طریق هر یک از بسترهای فوق الاشاره را نشان می دهد.
  • نحوه اتصال به مرکز ملی تبادل اطلاعات و گذرگاه GSB
  • موضوع دیگری که در شبکه گذرگاه GSB مدنظر قرار گرفت، راه اندازی سرورهای DNS در شبکه امن و اختصاصی ایجاد شده، می‌باشد. سرورهای DNS مرکز ملی تبادل اطلاعات در هر دو مرکز داده بصورت اصلی و پشتیبان راه اندازی شده‌اند. کلیه آدرس های خدمت در گذرگاه GSB مبتنی بر آدرس دامنه‌ی ثبت شده در سرورهای DNS مرکز NIX بوده و همه خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان نیز موظفند، از فراخوانی درخواست های خدمت مبتنی بر آدرس IP خودداری نمایند.

۵- طرح و نحوه اتصال به گذرگاه PGSB

  • گذرگاه PGSB با هدف ارایه خدمات دستگاه‌های اجرایی به کسب وکارها و عموم مردم راه اندازی شد و از آنجاییکه بهره برداران نهایی، خدمات و استعلام‌های مورد نیاز خود را از طریق اینترنت، دریافت می‌نمایند، لذا شبکه مستقل ایجاد شده برای گذرگاه PGSB، با رعایت ملاحظات شبکه‌ای به اینترنت متصل شد. همچنین به منظور تسریع و سهولت اتصال کسب و کارها به گذرگاه PGSB ، زیرساخت‌های مورد نیاز برای اتصال از طریق VPN و یا اینترنت آماده سازی گردید. لازم به ذکر است، در صورت تمایل اتصال از بستر شبکه MPLS برای خدمت گیرنده فراهم بوده و لیکن خدمت دهنده، باید از بستر شبکه MPLS به گذرگاه PGSB متصل شود. ضمن اینکه در هر دو مرکز داده، زیرساخت اتصال به گذرگاه PGSB راه اندازی شده و کلیه خدمت دهندگان و خدمت گیرندگان، فارغ از نوع اتصال، به هر دو مرکز داده متصل می‌شوند.

مراحل دریافت خدمات الکترونیکی از NIX

مراحل راه اندازی خدمت الکترونیکی در مرکز ملی تبادل اطلاعات:

  • راه اندازی خدمت در مرکز ملی تبادل اطلاعات شامل مراحل زیر است، تذکر این نکته ضروری است، به دلیل اینکه سازمان فناوری اطلاعات ایران متولی خدمت نیست، لذا به هیچ عنوان اجازه ارایه خدمت بدون مجوز نهاد خدمت دهنده، وجود ندارد.
  1. با دستگاه خدمت ‌دهنده مذاکره شده و مجوز بهره­برداری از خدمت مورد نظر از دستگاه متولی خدمت اخذ شود. در صورتیکه متقاضی، ارایه دهنده خدمت باشد، انجام این بند نیازی نیست.
  2. پس از دریافت مجوز بهره برداری، متقاضی طی نامه ای، مجوز خدمت و همچنین مشخصات نماینده خود جهت دریافت اطلاعات و مستندات راهنمای فنی مربوطه را به معاونت دولت الکترونیکی سازمان فناوری اطلاعات ایران ارسال نماید. ضمنا اعلام نام و نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماس و نشانی رایانامه (Email) نماینده (صرفاً روی نام دامنه اداری دستگاه متقاضی) و عنوان خدمت مورد نظر ضروری می باشد. دستگاه ارایه دهنده خدمت، نامه ای در خصوص مستندات فنی خدمت ارسال نماید.
  3. با توجه به اینکه به منظور رعایت ملاحظات امنیتی و همچنین تامین کلیه نیازها و درخواست‌های استعلام دستگاه‌های اجرایی، در مرکز NIX دو گذرگاه راه اندازی شده است، لذا دستگاه‌های اجرایی با مدنظر قراردادن این نکته که تبادل اطلاعات بین دستگاه‌های اجرایی از طریق گذرگاه GSB و خدمات مورد نیاز سامانه‌های اینترنتی دستگاههای اجرایی از طریق گذرگاه PGSB تامین می‌شود، گذرگاه مناسب را انتخاب و پس از آن مراحل اتصال به گذرگاه مطابق بخش «نحوه اتصال به گذرگاه GSB» و بخش «نحوه اتصال به گذرگاه PGSB» اقدام شود. لازم به ذکر است، شرکت‌های خصوصی و کسب و کارها معمولا به گذرگاه PGSB متصل می‌شود.

فلوچارت انتخاب گذرگاه خدمات مناسب در مرکز ملی تبادل اطلاعات

به منظور آشنایی بیشتر با مراحل راه اندازی خدمت، فلوچارت زیر گام‌های مورد نیاز را نشان می‌دهد:

فلوچارت انتخاب گذرگاه خدمات در مرکز ملی تبادل اطلاعات

سوالات متداول

سوالات عمومی در خصوص مرکز ملی تبادل اطلاعات NIX

در صورتی که دستگاهی تمایل به دریافت خدمات الکترونیکی از مرکز ملی تبادل اطلاعات را داشته باشد، چه اقداماتی را می بایست انجام دهد؟

به منظور دریافت خدمات الکترونیکی، اقدامات زیر لازم است انجام پذیرد:
1. متقاضی با دستگاه خدمت دهنده مذاکره نموده و مجوز بهره برداری از خدمت مورد نظر را از دستگاه متولی خدمت اخذ و به سازمان فناوری اطلاعات ایران اعلام نماید. (به دلیل اینکه سازمان فناوری اطلاعات ایران متولی خدمت نیست، لذا به هیچ عنوان اجازه ارائه خدمت بدون مجوز مربوطه وجود ندارد)
2. با توجه به اینکه خدمت دریافتی برای چه کاربردی مدنظر است، متقاضی بایستی نسبت به انتخاب گذرگاه عمومی خدمات دولت (PGSB) یا گذرگاه اختصاصی خدمات دولت (GSB) اقدام نماید. مهمترین نکته‌ای که در خصوص انتخاب نوع گذرگاه بایستی مد نظر قرار گیرد، این است که تبادل خدمات بین دستگاه‌های اجرایی از طریق گذرگاه GSB و خدمات مورد نیاز سامانه‌های اینترنتی دستگاه‌های اجرایی از طریق گذرگاه PGSB تامین می‌شود.

در صورتی که دستگاه متقاضی به شبکه مرکز ملی تبادل اطلاعات متصل باشد، چگونه می تواند از خدمت های موجود در مرکز ملی تبادل اطلاعات بهره مند شود؟

در این حالت دستگاه متقاضی دریافت خدمت می­بایست با دستگاه خدمت‌دهنده مذاکره نموده و نیاز است دستگاه متولی از طریق روال اداری مجوز بهره­برداری از خدمت مورد نظر را به سازمان فناوری اطلاعات ایران اعلام نماید. (به دلیل اینکه سازمان فناوری اطلاعات ایران متولی خدمت نیست، لذا به هیچ عنوان اجازه ارایه خدمت بدون مجوز مربوطه وجود ندارد).
دستگاه متقاضی سپس می­بایست نماینده خود را جهت دریافت اطلاعات و مستندات راهنمای فنی مربوطه، طی نامه‌ای به سازمان معرفی کند و نام و نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماس و نشانی رایانامه (Email) وی (صرفاً روی نام دامنه اداری دستگاه متقاضی) را به همراه عنوان خدمت مورد نظر اعلام نماید.

در صورت وجود مجوز بهره برداری از خدمت برای دستگاه متقاضی، چگونه اطلاعات آن را دریافت نماید؟

پس از حصول اطمینان در خصوص وجود مجوز توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران، دستگاه متقاضی سپس می­بایست نماینده خود را جهت دریافت اطلاعات و مستندات راهنمای فنی مربوطه، طی نامه‌ای به سازمان معرفی کند و نام و نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماس و نشانی رایانامه (Email) وی (صرفاً روی نام دامنه اداری دستگاه متقاضی) را به همراه عنوان خدمت مورد نظر اعلام نماید.

پس از دریافت خدمت از مرکز ملی تبادل اطلاعات، نحوه اعلام خرابی و درخواست بررسی جهت رفع خطای احتمالی با سازمان فناوری اطلاعات ایران به چه صورت می باشد؟

نماینده دستگاه می‌تواند در صورت خرابی در شبکه و اتصال به مرکز ملی تبادل اطلاعات با شماره تلفن‌های 88386294 ، 88386289 و 88386311 داخلی ۱ (شبانه روزی) تماس حاصل کند تا بخش پشتیبانی شبکه نسبت به ثبت تیکت و پی‌گیری موضوع اقدام نمایند. در صورت خرابی در سرویس، تعامل از طریق پست الکترونیکی gsb@ito.gov.ir صورت می­پذیرد و دستگاه ها می­بایست هرگونه درخواست خود در حوزه سرویس را به صورت الکترونیکی به همراه مستندات و تصاویر خطاهای احتمالی ارسال و از طریق شماره تلفن­های فوق و داخلی 2 (شبانه روزی) موضوع را پی‌گیری نمایند.

در صورت عدم ارسال مجوز استفاده از خدمت برای متقاضی به سازمان فناوری اطلاعات ایران، چه اقداماتی باید انجام

در صورت عدم وصول مجوز دستگاه ارایه دهنده خدمت در سازمان فناوری اطلاعات ایران، لازم است که مراتب توسط دستگاه متقاضی خدمت از دستگاه متولی خدمت پیگیری شود تا در اسرع وقت مجوز بهره برداری از خدمت برای ایشان به سازمان فناوری اطلاعات ایران ارسال گردد.

چنانچه دستگاه دریافت کننده خدمت با استفاده از هر زبان برنامه نویسی در پیاده سازی دچار مشکل شود و نیاز به نمونه کد داشته باشد چه اقدامی را می بایست انجام دهد؟

در صورت وجود مشکل در پیاده سازی خدمت با استفاده از هر یک از زبان های برنامه نویسی مراتب می‌بایست از سوی دستگاه متولی خدمت پیگیری شود تا نمونه کدهای لازم به منظور رفع خطاهای برنامه نویسی توسط ایشان در اختیار دستگاه متقاضی قرار گیرد.

در صورتی که دستگاهی تمایل به ارائه خدمت / خدمت هایی بر روی گذرگاه خدمات دولت باشد، چه اقداماتی را می بایست انجام دهد؟

اگر دستگاهی تمایل به ارائه خدمت بر روی گذرگاه های خدمات را داشته باشد ضمن ارسال نامه درخواست رسمی به سازمان فناوری اطلاعات ایران لازم است اطلاعات ذیل را جهت پیاده سازی خدمت در مرکز ملی تبادل اطلاعات ارائه نماید
- اطلاعات کارشناس رابط شامل نام و نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماس
- اطلاعات فنی خدمت شامل آدرس معتبر خدمت بر روی شبکه متصل شده به مرکز ملی تبادل اطلاعات، راهنمای استفاده از خدمت، نمونه داده آزمایشی ورودی جهت فراخوانی خدمت و در صورت نیاز به نام کاربری و کلمه عبور اختصاص نام کاربری و کلمه عبور آزمایشی و موقت برای سازمان فناوری اطلاعات شایان ذکر است که ارائه خدمت در مرکز ملی تبادل اطلاعات صرفاً در قالب استاندارد وب سرویس امکان پذیر است .